GAZİANTEP ŞEHİR TİYATROSU TARİHÇESİ

Gaziantep’te ilk tiyatro faaliyetleri Nafia Memuru Emin Yılmaz, Muallim Asım ve Hüsamettin beylerin zamanlarına rastlamaktadır Gaziantep’ te ilk kez tiyatro 1926 dan 1930 yılları arasında kısa aralarla faaliyet göstermiştir. Gaziantep’in kültür ve sanat geçmişinde 1850‘li yıllardan itibaren edebiyat, sanatsal ve kültürel alanda giderek artan bir istek görülmektedir. İlk olarak Antepli gençler kendi aralarında birleşerek bir takım çağdaş kültürel etkinlikler gerçekleştirmiştir. Bu etkinlikler arasında tiyatro alanında önemli oyunlar sergilemişlerdir. Sahnelenen oyunlar arasında sahneye konan Namık Kemal’in ‘Vatan yahut Silistre’, Abdülhak Hamid’ in ‘Eşber’, Shakespeare’ in ‘Otello’, Musahipzade Celal’in ‘Yedekçi’, Halit Fahri’ nin ‘’Baykuş’ Reşat Nuri’ nin ‘Taş Parçası’, İbni Refik Ahmet Nuri’ nin ‘Sekizinci’, Hissei Şaiya’ gibi eserler yer almıştır.

Başlangıç Dönemi: 1930-1940’lar

Şehirde tiyatroya dair ilk düzenli faaliyetler, özellikle halk eğitimini amaçlayan kurumlar eliyle başlamış, Halk evlerinin Gaziantep’te gençlik toplulukları ve amatör tiyatro çalışmaları yürüttüğü belgelenmiştir. Bu dönem için kaynaklar kısmen sınırlı olsa da, kentte sinema ve tiyatro faaliyetlerinin birbirine paralel geliştiğini gösteren veriler bulunmaktadır. Gaziantep’te ilk sinema 1923 yılında açılmıştır. Halkevleri’nde tiyatroya uygun bir salon düzenlendikten sonra amatörce de olsa oyuncular yetiştirilmeye başlanmıştır. Bu dönemde tiyatronun kuruluşu ve sahneleme imkânlarının artması, kent kültür hayatında tiyatronun rolünü pekiştirmiştir.

Kurumsallaşma Evresi: 1950-1970’ler

Kentte tiyatro kültürünün yerleşmeye başladığı dönem olarak bilinmektedir. Cahit Saraç’ın, 1960-70’lere dair verdiği bilgilere göre “ilk şehir tiyatrosunun kuruluşu 1950’lere dayanmaktadır. 1974 yılında, Gaziantep Belediye Başkanı Esat Kaya Turgay döneminde, “Belediye Şehir Tiyatrosu” adıyla bir tiyatro yapılanması olup, müdürlüğüne Haldun Taner’in öğrencisi olan Türk tiyatrosunun büyük ustası Muhsin Ertuğrul’un teşviki ile Theater Wissenscaft’ta okumak üzere Almanya’da Köln üniversitesine devam ederek Profesör Badenhausen’ in en başarılı öğrencilerinden olan Cahit Saraç atanmıştır. Tiyatroyu yaşamının bir parçası olarak gören Cahit Saraç, Ortaokul yıllarında Milli Eğitim Bakanlığınca yayınlanan klasik tiyatro yapıtlarından olan Moliere’ in Cimri, Friedrich von Schiller’in Wilhelm Tell adlı oyunlarını sahneye koyarak, Shakespeare’in Othello dramında oynamıştır. Lise öğrencisiyken okul dışında tiyatro sevgisini yaygınlaştırmak için Gençlik Tiyatrosu’nu kurarak, çevre illere turneler düzenlemiştir. Almanya’da III. Richard, Don Carlos, Dr. Faustus gibi birçok oyunda oynayan Saraç’ın 1967 yılında Fernando Rojas ‘ın yazdığı Celestina adlı hazırladığı oyunu Doğu Berlin’de festivalin en iyi oyunu seçilmiştir. Bir süre Reji çalışmaları yaptıktan sonra asıl hizmet vermesi gerektiğini düşündüğü Gaziantep’e dönerek Gaziantep Belediye Şehir Tiyatrosu’nun inşaatından itibaren çalışmalara başlamıştır. Gaziantep Belediye Şehir Tiyatrosu Müdürlüğü boyunca sahnelediği sayısız oyun üzerine Muhsin Ertuğrul Gaziantep Şehir Tiyatrosu için ’’Bölge tiyatrosu olarak başarılı bir örnek’’ diye övgü dolu yazılar yazmıştır.

Cahit Saraç’ın Gaziantep Şehir Tiyatrosunda; Fadik Kız, Teneke, Keşanlı Ali Destanı, Öfkeli 12 Adam, Aslan Asker Şvayk, Kerpiç Memet, Sırça Kümes, Müfettiş(Düzenbaz), Cephede Piknik, Gözlerimi Kaparım Vazifemi Yaparım, Nafile Dünya gibi oyunları sahnelemiştir. Saraç kendi sahnelediği oyunlar dışında ayın belli günlerinde farklı oyunları, Kenterler, Ulvi Uraz, Devlet Tiyatroları, Meydan Sahnesi, Türk Yazarlar Birliği Tiyatrosu gibi saygın tiyatroları davet ederek Gaziantep seyircisinin değişik oyunlar izlemesi için olağan üstü çalışmalar yapmıştır. Birbirinden güzel oyunlar sahneye koyan Saraç, üç yıl çalıştıktan sonra Gaziantep Şehir Tiyatrosundan ayrılarak Ankara Altındağ Devlet Tiyatrosu Müdürlüğü’ne atanmıştır.

Modern Dönem ve Yeniden Yapılanma: 2000’lerden Günümüze

Belediye düzeyinde daha resmi bir yapılanma açısından, 2006 yılında Gaziantep Büyükşehir Belediyesi bünyesinde “Şehir Tiyatrosu” adıyla bir yapı kurulmuştur. Gaziantep Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatrosu 2011 -2014 yılları arasında 3 sezonda 7 yetişkin oyunu, 8 çocuk oyunu ve 2 forum tiyatrosu olmak üzere toplam 17 oyun sergilemiştir. Dünya ve Türk edebiyatının seçkin eserlerini sanatseverlerle buluşturan Gaziantep Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatrosu büyük üstat Haldun Dormen’ in 3 sene jüri başkanlığını yaptığı kurslar ile yüzlerce tiyatro severe eğitim vermiştir.

Kültür ve Sanat Şehri olan Gaziantep’te Şehir Tiyatrosunun 4. Dönemi olan Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanı Fatma Şahin’in talimatlarıyla, tiyatro alanıyla ilgili araştırmalar yapmak, yerli oyun yazarlarının yetişmesine ve eserlerinin sergilenmesine imkân tanımak, yerli ve yabancı tiyatro eserlerinin seçkin örneklerini seyirciye ulaştırmak amacıyla Büyükşehir Belediyesi bünyesinde hizmet vermek üzere 27 Mart 2021 tarihinde Dünya Tiyatrolar Günü’nde Nejat Şener’in Genel Sanat Yönetmenliğinde Gaziantep Şehir Tiyatrosu kurulmuştur. Profesyonel anlamda Mayıs 2021’de yeniden yapılanan Gaziantep Şehir Tiyatrosu’nda oyuncu seçmeleri yapılıp, kadro oluşturularak eğitim-atölye çalışmaları başlatıldı. Bu dönemde şehirde tiyatro okulu açılması ve amatörden profesyonele doğru geçişin hızlandırılması önemli bir adım olarak öne çıkarak, modern sahne yapıları, yeni repertuar çalışmaları, kent dışı turnelerle işbirlikleri alanında gelişmeler olmuştur.

Gazi şehrimizin kurtuluşunun 100. yılında Antep Savunmasındaki kahraman çocukların anlatıldığı "Güvercin Çocuklar" adlı ilk oyunuyla tiyatro severlerle buluşan Nejat Şener Genel Sanat Yönetmenliğindeki Gaziantep Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatrosu, Keşanlı Ali Destanı, Uçurtmamı Gördün mü?, Beşinci Mevsim Efsanesi, Kuvayı Milliye, Entrikalı Dolap Komedyası, Totem Felsefesi, Uçtu Uçtu Hezarfen ve Gazale oyunlarının yanı sıra Sıfır Atık ve çevre bilinci eğitimleri kapsamında Toprak Dostları ile Damla ve Zaman Bekçisi oyunlarını sahnelemiştir.

Geçmişi sağlam temeller üzerine kurulan bir sanat dalının Gaziantep’in güncel hayatında da var olmasını sağlamak ve toplumla buluşturmak için kurulan Gaziantep Şehir Tiyatrosu, sanayisiyle, tarımıyla, teknolojisiyle ve turizmiyle gelişmişliğinin yanına kültür ve sanat alanında da başarı sağlamayı amaçlamıştır.